Życiorys

RODZINA

Dokładna data urodzenia Jana Kochanowskiego nie jest znana. Większość badaczy wskazuje na 1530 rok. Jego ojcem był Piotr Kochanowski, zaś matką - Anna, córka Jakuba Białaczowskiego. Z małżeństwa Piotra i Anny urodziło się jedenaścioro dzieci - cztery córki (Katarzyna, Elżbieta, Jadwiga, Anna) i siedmiu synów (Kasper, Jan, Piotr, Mikołaj, Andrzej, Jakub, Stanisław).

MŁODOŚĆ I STUDIA

Prawdopodobnie w 1538 roku Jan Kochanowski rozpoczął naukę w Policznie albo w klasztorze benedyktynów w Sieciechowie nad Wisłą. Najwcześniejsze wzmianki dotyczące linii edukacyjnej poety pochodzą z roku 1544 z Akademii Krakowskiej, jednak nie ma informacji dotyczących przebiegu i wyniku studiów.

W 1547 roku zmarł ojciec poety. Kochanowski wrócił do rodzinnego domu, aby wraz z matką i bratem Kasprem odzyskać pożyczki udzielone przez ojca aptekarzowi Maciejowi Lossa oraz złotnikowi Maciejowi Krajowskiemu.

Przypuszczalnie w czerwcu 1549 roku Jan opuścił uniwersytet krakowski i udał się do Wrocławia, gdzie przebywał do końca 1549 roku. Na początku 1550 roku Kochanowski, wspólnie z matką i starszym bratem Kasprem, występował przed sądem radomskim, aby uregulować sprawy spadkowe po śmierci ojca.

W latach 1551-1552 przebywał w Królewcu. Jedynymi świadectwami jego pobytu tamże są dwa wpisy w egzemplarzu Tragedii Seneki Młodszego. W połowie roku 1552 poeta przyjechał do Padwy, gdzie studiował do 1555.

Przyjmuje się, że powrót poety do kraju nastąpił w połowie 1555 roku. Po kilkumiesięcznym pobycie w Królewcu, przerwany krótkotrwałą obecnością w Radomiu w sprawach spadkowych, wyjechał w 1556 roku do Włoch. Jednak na wieść o śmierci matki, która nastąpiła pod koniec tegoż roku, poeta wrócił do Polski.

11 marca 1557 roku występował przed sądem w Radomiu jako dziedzic Sycyny i pojawiał się tam regularnie aż do marca 1558 roku. Wiosną wyjechał po raz trzeci do Włoch. Zwiedził tam przede wszystkim okolice Padwy i zawarł przyjaźń z uczonymi: Janem Zamoyskim, Andrzejem Patrycym Nideckim, Stanisławem Fogelwederem, Łukaszem Górnickim, Andrzejem Dudyczem oraz Franciszkiem Masłowskim. Pod koniec 1558 roku Kochanowski udał się do Francji, którą prawdopodobnie zwiedzał z Karolem Utenhove. W maju 1559 roku ostatecznie wrócił do kraju.

ŻYCIE DWORSKIE

11 lipca 1559 roku w Radomiu wraz z pięcioma braćmi uczestniczył w podziale majątku po zmarłych rodzicach. Okres obejmujący lata 1559-1562 jest słabo udokumentowany. Można przypuszczać, że poeta nawiązał bliższe kontakty z dworem Jana Tarnowskiego oraz biskupem krakowskim, Filipem Padniewskim.

W połowie 1563 roku Jan przeszedł do służby podkanclerza Piotra Myszkowskiego, dzięki któremu otrzymał godność sekretarza królewskiego. 7 lutego 1564 roku odbyło się przyjęcie przez Kochanowskiego probostwa w katedrze poznańskiej, którego zrzekł się Piotr Myszkowski. Poeta objął w posiadanie sześć wsi oraz dziesięciny z kilku innych, czerpiąc z nich profity.

Lata 1567-1568 Kochanowski spędził w obozie królewskim króla Zygmunta Augusta. 18 stycznia król wrócił do Knyszyna i pozostał tam, z małymi przerwami, do 8 sierpnia. 23 sierpnia Piotr Myszkowski wraz z Janem z Czarnolasu wyruszyli z Knyszyna i 30 sierpnia zatrzymali się w Pułtusku, po czym 31 sierpnia dotarli do Warszawy. Większość 1569 roku poeta spędził w Lublinie i brał udział w obradach sejmu walnego.

5 kwietnia 1573 roku być może przebywał w Warszawie podczas uroczystego otwarcia pierwszego mostu na Wiśle, a 15 maja uczestniczył w elekcji Henryka Walezego w Warszawie.

CZARNOLAS

18 czerwca 1574 roku Kochanowski osiedlił się na stałe w Czarnolesie, zaś rok później, 1 czerwca, oficjalnie zrzekł się prepozytury poznańskiej. Po 14 marca 1575 roku ożenił się z Dorotą Podlodowską z Przytyka.

Podczas drugiej elekcji poeta przejawiał się niezwykłą aktywnością. Najpierw uczestniczył na zjeździe w Stężycy, później na innym zjeździe pod wsią Wola nieopodal Powązek, a na sam koniec podpisał akt elekcji cesarza Maksymiliana II. Jednak mimo namowy Jana Zamoyskiego, nie zdecydował się na czynny udział w życiu politycznym dworu. Złożył natomiast obietnicę Zamoyskiemu, iż napisze dla niego jakiś utwór literacki. 9 października 1579 roku Stefan Batory podpisał w Wilnie nominację Kochanowskiego na wojskiego sandomierskiego.

Żywot Jana Kochanowskiego w Czarnolesie zakłóciły nieszczęścia rodzinne. W 1577 roku zmarł starszy brat, Kasper, a w 1579 roku - dwie córki poety. Około roku 1581 zmarł szwagier poety - Grzegorz Podlodowski. W 1582 został pochowany brat Kochanowskiego - Mikołaj.

ŚMIERĆ

W sierpniu 1584 roku Stefan Batory zwołał do Lublina naradę senatorów, której tematem było ustalenie sposobów na rozwiązanie istotnych problemów natury politycznej. Jan Kochanowski przyjechał tamże w celu interwencji w sprawie ukarania winnych, ponoszących odpowiedzialność za śmierć jego szwagra, Jakuba Podlodowskiego. Kochanowski zmarł 22 sierpnia 1584 roku. Miejsce zgonu pozostaje w sferze domysłów.